Varikoz bu trombmi? Varikoz va tromboz farqi

Varikoz tromb emas. Bu teri ostidagi venalarning kengayishi: klapanlar zaiflashgani uchun suyuq qon ularda turib qoladi va pastga qaytadi. Tromboz esa vena ichida qon laxtasi paydo bo'lib, venani qisman yoki butunlay berkitib qo'yishidir. Varikozi bor odamlarning ko'pchiligida tromb yo'q: laxta asorat sifatida, ko'pincha tromboflebit shaklida paydo bo'ladi. Ularni bir-biridan aniq faqat venalar UZIsi ajrata oladi.

Tanish holat: kechqurun boldirda ko'kimtir tugunlar bo'rtib chiqadi, qarindoshlar esa “Bu tromb, uzilib ketishi mumkin” deyishadi. Odam yurishdan qo'rqadi, kim nimani maslahat bersa, shuni surtadi, shifokorga borishni esa keyinga qoldiradi. Keling, farqini va qachon kutib bo'lmasligini ko'rib chiqamiz.

Varikoz — bu trombmi?

Yo'q. Varikoz venasida harakatlanayotgan suyuq qon bor, faqat u sekinroq va qisman teskari oqadi. Shuning uchun tugun yumshoq, barmoq bilan oson eziladi, oyoqni ko'tarib yotganda sezilarli kichrayib, bo'shab qoladi. UZIda varikoz venalarining aksariyati to'liq o'tkazuvchan bo'ladi.

Chalkashlik tushunarli: varikoz tromb uchun zamin bo'lishi mumkin. Lekin varikoz yillab rivojlanadigan surunkali kasallik, tromboz esa soatlar yoki kunlarda yuz beradigan o'tkir holat. “Varikozda doim tromb bo'ladi” degan afsona ikki tomonlama zarar keltiradi. Ba'zilar yurmay qo'yadi, holbuki boldir mushaklarining ishi venalarga yordam beradi. Boshqalar esa “u yerda allaqachon tromb bor, tegish xavfli” deb davolanishni kechiktiradi. Laxta varikozning majburiy qismi emas, asoratidir.

Varikoz va tromboz: farqi nimada

• Varikoz — klapanlar yetishmovchiligi sababli teri osti (yuza) venalarining kengayishi.
• Tromboflebit (yuza vena trombozi) — teri osti venasida, ko'pincha varikoz venada laxta paydo bo'lib, vena devorining yallig'lanishi. Xalq orasida buni ko'pincha “oyoq tomirlari shamollashi” deyishadi, garchi bu ibora boshqa holatlarga ham ishlatilsa.
• Chuqur vena trombozi — mushaklar orasidagi, tashqaridan ko'rinmaydigan venadagi laxta, shuning uchun belgilari bilvosita.

Jadval mo'ljal beradi, lekin tashxis qo'ymaydi: chuqur vena trombozi ba'zan belgisiz o'tadi, bir oyoq shishi esa boshqa sabablardan ham bo'ladi.

Varikoz trombozga aylanishi mumkinmi?

Kengaygan venada qon sekin, girdob bilan oqadi, devori esa o'zgargan — bu trombning uchta klassik sababidan ikkitasi. Uchinchisi — qon ivuvchanligi oshishi: issiqda suvsizlanish, homiladorlik va tug'ruqdan keyingi haftalar, gormonal dorilar, operatsiyalar, onkologik kasalliklar, trombga irsiy moyillik. Uzoq harakatsizlik qon turib qolishini kuchaytiradi.

• Laxta kichik varikoz tugunida qoladi: mahalliy og'riq, qizarish, qattiqlashish. Laxta kalta bo'lsa va teri osti venasi chuqur venaga quyiladigan joydan uzoqda joylashsa, xavf odatda katta emas. Ammo laxtaning uzunligini va quyilish joyigacha bo'lgan masofani shifokor UZIda o'lchaydi: dori kerak-kerakmasligi shunga bog'liq. Batafsil — tromboflebit, ya'ni yallig'langan vena haqidagi maqolada.
• Tromb o'sadi: katta teri osti venasi bo'ylab chovga yoki kichik teri osti venasi bo'ylab tizza osti chuqurchasiga, ya'ni chuqur venalarga quyilish joyiga. Bunday holat chuqur vena trombozi bilan tenglashtiriladi.
• Tromboflebit va chuqur vena trombozi birga bo'lishi mumkin: tashqaridan faqat qizargan teri osti venasi ko'rinadi, chuqur trombni esa UZI topadi. Shuning uchun tromboflebitda chuqur venalar ham tekshiriladi.

Xavfli narsa — varikoz tugunining o'zi emas, chuqur venalardagi laxta yoki chuqur venaga quyilish joyigacha yetgan teri osti trombi: uning bo'lagi uzilib, o'pka arteriyalariga tushishi mumkin. Bu qanday sodir bo'lishini vahimasiz tromb uzilib ketishi mumkinmi maqolasida tushuntirganman.

Teskarisi ham bo'ladi: chuqur vena trombozidan keyin teri osti venalari ortiqcha yuklanib kengayadi. Posttrombotik sindromdagi bu ikkilamchi kengayish oddiy varikozdan boshqacha davolanadi. Shuning uchun teri osti venalarida muolaja yoki operatsiyadan oldin chuqur venalar o'tkazuvchanligini albatta tekshiraman.

Ichki varikoz yoki chuqur venalar varikozi bo'ladimi?

“Ichki varikoz” yoki “chuqur venalar varikozi” degan so'rov ko'p uchraydi, lekin klinik tavsiyalarda bunday tashxis yo'q: varikoz ta'rifiga ko'ra teri osti venalarining kasalligi. Chuqur venalar mushaklar va zich fassiya bilan o'ralgan, odatda ular egri-bugri tugunlarga aylanmaydi. Ba'zan “ichki varikoz” deb kichik chanoq venalarining kengayishini ham aytishadi — bu alohida mavzu: kichik chanoq varikozi. Chuqur venalarda esa boshqa narsalar yuz beradi:

• Chuqur venalar klapanlari yetishmovchiligi (chuqur reflyuks). Klapanlarning o'zi zaif bo'lsa, birlamchi deyiladi; ko'pincha varikoz bilan birga uchraydi.
• Posttrombotik sindrom (kasallik) — o'tkazilgan tromboz oqibati: klapanlar shikastlangan, vena qisman toraygan, oyoq surunkali shishadi.
• O'tkir chuqur vena trombozi — yuqorida aytilgan o'sha laxta.

Chuqur venalar yetishmovchiligi tashqaridan ko'rinmaydi. U kechga borib boldirdagi og'irlik va shish bilan, uzoq davom etsa — to'piq ustidagi terining qorayishi va qattiqlashishi bilan namoyon bo'ladi. Xuddi shunday shikoyatlarni teri osti varikozi va o'tkazilgan tromboz ham beradi, shuning uchun belgilarga qarab ajratib bo'lmaydi.

Ularni faqat dupleks UZI ajratadi. Datchik bilan bosilganda sog'lom vena to'liq eziladi, laxtali vena ezilmaydi. Rangli rejimda boldir siqilganda qon qayerga oqishi ko'rinadi. Teri osti venalarida 0,5 soniyadan, son va tizza osti venalarida 1 soniyadan uzoq teskari oqim reflyuks hisoblanadi.

Ko'p uchraydigan xato — “chuqur venalar varikozi” degan gapni eshitib, faqat malham surtish. Malham biroz yengillik berishi mumkin, ammo klapanlarni tiklamaydi, laxtani eritmaydi. UZIda aynan nima topilganini aniqlang: reflyuksmi, o'tkazilgan tromboz izlarimi yoki yangi trombmi. Davolash shunga bog'liq.

Oyoqda tromb bormi yoki oddiy varikozmi: uyda qanday tekshirish

Bu UZI o'rnini bosmaydi, lekin shoshilish kerakmi, tushunishga yordam beradi. Ikkala oyoqni yaxshi yorug'likda solishtiring.

1. 1Bo'rtgan venani barmoq uchlari bilan, bosmasdan ushlab ko'ring. Yumshoq, oson eziladi — bu varikoz. Ip kabi qattiq va og'riqli — laxtadan shubha.
2. 2Oyoqlarni yostiqqa qo'yib, 10–15 daqiqa yoting. Varikoz tugunlari kichrayib, bo'shab qoladi; qattiq va bo'rtiq qolgan joy shubhali.
3. 3Teriga qarang. Vena bo'ylab tasmasimon qizarish, issiqlik, tekkanda og'riq — tromboflebit belgilari.
4. 4Qizil tasma qayerga ketayotganini kuzating. U boldir va sonning ichki tomoni bo'ylab chovga yoki boldirning orqa tomoni bo'ylab tizza osti chuqurchasiga ko'tarilsa — bu shoshilinch.
5. 5Santimetrli lenta bilan ikkala boldir aylanasini bir xil darajada — tizza qopqog'i ostidagi suyak bo'rtig'idan 10 sm pastda o'lchang. Bir boldir yaqinda sezilarli yo'g'onlashgan bo'lsa, ayniqsa boldirda og'riq bilan, — UZI o'sha kuni. 3 sm dan katta farq tromboz ehtimoli shkalalarida hisobga olinadi, ammo boldir og'risa, kichikroq farq yoki bir xil o'lcham ham trombozni istisno qilmaydi.

Nima qilmaslik kerak: qattiq joyni uqalamang, isitmang, qattiq bog'lamang, tanishlar maslahati bilan “qon suyultiradigan” tabletka ichmang. Bunday dorilarni shifokor UZIdan keyin buyuradi: tashxissiz ular foydasiz yoki qon ketish bilan xavfli bo'lishi mumkin.

UZIda shifokorga uchta savol bering:

• Yuza yoki chuqur venalarda tromb bormi va uning yuqori chegarasi qayerda?
• Chuqur venalar o'tkazuvchanmi, o'tkazilgan tromboz izlari bormi?
• Reflyuks qayerda: qaysi stvolda va qaysi darajada?

Reja javoblarga bog'liq. Venalar dupleks UZIsi paytida faqat bezovta qilayotgan joyni emas, yuza va chuqur venalarning hammasini ko'raman.

Qachon shifokorga shoshilinch murojaat qilish kerak

Quyidagi belgilar bo'lsa, o'sha kuni yordam kerak, nafas olishda muammo bo'lsa esa 103 raqami orqali tez yordam chaqiring.

• Bir oyoqning (boldir yoki butun oyoqning) to'satdan shishishi, ayniqsa og'riq bilan. Shish qaytadimi, deb ertalabgacha kutmang.
• Boldirdagi og'riq, kerilish yoki taranglik, yurganda kuchayadi.
• Teri ostida qizil, issiq, qattiq tasma, ayniqsa chovga yoki tizza osti chuqurchasiga ko'tarilayotgan bo'lsa.
• Varikoz bo'lmagan, tashqi ko'rinishi oddiy venadagi tromboflebit yoki qayta-qayta takrorlanadigan tromboflebit — faqat malham surtish emas, shifokor ko'rigi va UZI uchun sabab.
• Varikoz tugunidan qon ketishi: yoting, oyoqni ko'taring, qon ketayotgan joyni qattiq bosib turing va yordamga murojaat qiling.
• Oyoq birdaniga qattiq og'rib, shishib, ko'karib ketsa yoki oqarib, sovuq bo'lib qolsa — tez yordam chaqiring.
• Nafas qisishi, nafas olganda kuchayadigan ko'krak og'rig'i, qon aralash yo'tal, yurak tez urishi, hushdan ketish — tez yordam chaqiring: bu o'pka arteriyasi tromboemboliyasi (TELA) belgilari bo'lishi mumkin.

“O'tib ketar” deb kutmang. Chuqur vena trombozi nega ba'zan deyarli sezilmasligi va uning boshqa belgilari haqida — Chuqur vena trombozi: kutib bo'lmaydigan belgilar maqolasida.

Keyin nima qilinadi: tromb bo'lmasa va bo'lsa

Tromb bo'lmasa-yu, reflyuksli varikoz bo'lsa, davolash rejali: kompression trikotaj, skleroterapiya, EVLK yoki miniflebektomiya — tekshiruv natijasiga qarab. Kasal venalarni bartaraf etish ulardagi qon turib qolishini yo'qotadi va shu venalarda tromboflebit xavfini kamaytiradi, lekin hech bir davolash tromb paydo bo'lmasligiga to'liq kafolat bermaydi.

Tromb bo'lsa, avval uni davolashadi. Davolash hajmi laxta qayerdaligiga bog'liq: varikoz tugunida, chuqur venalarga yaqin teri osti venasi stvolida yoki chuqur venalarning o'zida. Dorilar, ularning muddati va kompressiyani shifokor UZI asosida, odatda nazorat UZI bilan belgilaydi; varikozni rejali davolash o'tkir jarayon bosilgunicha kechiktiriladi. Bunday bemorlarni qanday davolashim haqida — vena trombozini davolash sahifasida.

UZIga +998 99 883-93-21 raqami orqali yozilish mumkin (dushanbadan shanbagacha, 8:00–20:00); xavotirli belgilar bo'lsa, rejali navbatni kutmang.

Asosiysi: yotganda kichrayadigan yumshoq venalar tromb emas, ularni vahimasiz, rejali tekshirish mumkin. Qattiq, qizil, og'riqli tasma, bir oyoq shishi yoki boldirdagi og'riq esa o'sha kuniyoq UZI uchun sabab.

Ikkilanayotgan bo'lsangiz — qo'ng'iroq qiling, vaziyatingiz qanchalik shoshilinch ekanini aytaman: +998 99 883-93-21

Maqola ma'lumot xarakteriga ega va shifokor konsultatsiyasining o'rnini bosmaydi. Belgilar bo'lsa, mutaxassisga murojaat qiling.