Varikoz venadan qon ketsa: darhol qilinadigan 6 qadam
Varikoz tuguni qonashi kichik tirnalishdan ham boshlanishi mumkin. Bu maqolada qon ketishini xavfsiz to'xtatish, xavfli xatolardan saqlanish va keyingi qadamlar tushuntiriladi.
Varikoz venadan qon ketganda darhol yoting, oyog'ingizni yurak sathidan balandroq ko'taring va qonayotgan joyga toza mato bilan uzluksiz bosim bering. Tik turmang, o'tirmang va jgut qo'ymang. Qon to'xtamasa yoki holsizlik paydo bo'lsa, tez yordam chaqiring.
Bunday holat kutilmaganda yuz berishi mumkin: dushdan keyin sochiq oyoqqa tegadi, odam uyquda qashigan joy ochiladi yoki bo'rtib turgan vena kiyimga ilinadi. Qon oqayotganini ko'rgan odam ko'pincha tik turib yarani tekshirishga urinadi. Bunday paytda eng muhim yordam - to'g'ri holat va uzluksiz bosim.
Nega kichik jarohatdan qon ko'p ketishi mumkin?
Varikozda ayrim yuzaki venalar kengayib, teriga yaqin joylashadi. Vena tuguni ustidagi teri vaqt o'tishi bilan yupqalashishi, qurishi yoki rangini o'zgartirishi mumkin. Kichik tirnalish, ishqalanish, qashish, urilish yoki issiq suvdan keyingi shikastlanish ham terini ochib yuborishi mumkin.
Oyoq pastga tushganda venadagi bosim ortadi. Shu sababli tik turgan yoki o'tirgan holda qon ketishini to'xtatishga urinish samarasiz bo'lishi mumkin. Bu arteriyadan qon ketayotganini anglatmaydi, ammo yuzaki venadan uzluksiz qon oqishi sezilarli qon yo'qotishga olib kelishi mumkin.
Ayniqsa quyidagi holatlarda xavf e'tibordan chetda qolishi mumkin:
- Qon ketish kechasi boshlansa, odam buni darhol sezmasligi mumkin.
- Hammom yoki dushda suv qonni yuvib ketadi va miqdorini baholash qiyinlashadi.
- Yolg'iz yashaydigan, yoshi katta yoki harakati cheklangan odam yordamga kech murojaat qilishi mumkin.
- Qonni suyultiruvchi dori qabul qilayotgan odamda qon ketish uzoqroq davom etishi mumkin. Dorini o'zboshimchalik bilan bekor qilmang.
- Vena tuguni avval ham qonagan, terisi qiyin bitadigan yoki jarohatlangan bo'lsa, muammoni faqat bog'lam bilan yopish yetarli bo'lmasligi mumkin.
Qabulda oyoqlardagi bo'rtib turgan venalarni ko'rib, faqat tashqi ko'rinishga asoslanib xulosa qilmayman. Qon oqimi qayerda va qanday o'zgarganini venalar UZI tekshiruvi aniqlashtiradi. Bu davolash usulini tanlash uchun kerak.
Qon ketganda ketma-ket nima qilish kerak?
Avval o'zingizni yoki yoningizdagi odamni xavfsiz holatga keltiring. Yaraga qarash uchun tik turmang. Quyidagi tartibni eslab qoling.
- Darhol yoting. Imkon bo'lsa, polga yoki karavotga yoting. Bu bosh aylanganda yiqilib jarohatlanish xavfini kamaytiradi.
- Qonayotgan oyog'ingizni yurak sathidan balandroq ko'taring. Buning uchun yostiq, buklangan ko'rpa yoki boshqa odam yordamidan foydalaning. Oyoqni pastga osiltirmang.
- Qonayotgan joyga toza doka, bint, steril salfetka yoki mato qo'ying. Qo'lingizda faqat toza sochiq bo'lsa, undan foydalaning.
- Mato ustidan kaft bilan mahkam va uzluksiz bosim bering. Uni tez-tez ochib tekshirmang: bu hosil bo'layotgan ivindini buzishi mumkin.
- Bosimli bog'lam qiling. Mato ustidan bintni yetarlicha mahkam o'rang. Bint ostidan qon sizib chiqsa, birinchi qatlamni olib tashlamang. Ustiga yana toza qatlam qo'yib, bosimni davom ettiring.
- Yordam chaqiring. Qon oqimi to'xtamasa, bog'lam tez namlansa, holsizlik bo'lsa yoki yolg'iz bo'lsangiz, tez yordamga qo'ng'iroq qiling.
Yoningizda boshqa odam bo'lsa, biri oyoqni ko'tarib turadi, ikkinchisi bosimli bog'lam qiladi va yordam chaqiradi. Telefon olib kelish uchun turmang. Avval yoting va oyog'ingizni ko'taring.
| Qilish kerak | Qilmaslik kerak | Sababi |
|---|---|---|
| Yotib, oyog'ni yuqoriga ko'tarish | Tik turish yoki o'tirib kutish | Oyoq pastga tushganda venadagi bosim ortadi |
| Yaraga toza mato bilan bosim berish | Bog'lamni qayta-qayta ochib tekshirish | Bosim qon ivishiga yordam beradi |
| Mato ustidan bosimli bog'lam qo'yish | Jgut qo'yish | Jgut noto'g'ri qo'llansa zarar yetkazishi mumkin |
| Zaruratda tez yordam chaqirish | Qon ketishini “o'zi o'tadi” deb kutish | Qon yo'qotish darhol sezilmasligi mumkin |
Qaysi xatolar xavfli?
Eng ko'p uchraydigan xato - qon oqayotganini ko'rib, tik turish, oyoqni pastga tushirish va yarani yuvish. Bu qon oqimini kuchaytirishi mumkin. Avval yoting va oyoqni ko'taring, keyin yara ustidan bosim bering.
Yana bir xato - qon to'xtasin deb oyoqqa jgut qo'yish. Varikoz venadan qon ketganda bunday usul uy sharoitida kerak emas. Noto'g'ri joyga yoki uzoq vaqt qo'yilgan jgut teri, asab va qon aylanishiga zarar yetkazishi mumkin. To'g'ri birinchi yordam - oyoqni ko'tarish va bosimli bog'lam.
Mif: “Vena qoni sekin oqadi, shuning uchun xavf yo'q.”
>
Aslida, ochilgan yuzaki varikoz tugunidan qon tik turgan holatda faol oqishi mumkin. Xavfni kamaytirish uchun darhol yoting, oyoqni ko'taring va bosim bering.
Yarani spirt, yod yoki boshqa eritma bilan uzoq yuvib, qonashni to'xtatishga urinmang. Bu vositalar birinchi daqiqalardagi asosiy muammoni hal qilmaydi. Qon to'xtagach ham yarani o'zboshimchalik bilan kovlamang va hosil bo'lgan qobiqni yulib tashlamang.
“Qon chiqib, vena bo'shab qoldi” degan fikr noto'g'ri. Qonash to'xtashi mumkin, ammo bunga sabab bo'lgan vena tuguni va venoz oqim muammosi saqlanib qolishi mumkin.
Qachon shifokorga zudlik bilan murojaat qilish kerak?
Quyidagi belgilar bo'lsa, shoshilinch tibbiy yordamga murojaat qiling yoki tez yordam chaqiring:
- Bosimli bog'lam va oyoqni ko'tirishga qaramay, qon ketish davom etsa.
- Bog'lam tezda qon bilan to'lsa yoki qon matodan sizib chiqsa.
- Bosh aylanishi, hushdan ketish, keskin holsizlik, sovuq ter yoki nafas qisishi paydo bo'lsa.
- Odam yolg'iz bo'lsa, yoshi katta bo'lsa yoki o'ziga birinchi yordamni to'g'ri ko'rsata olmasa.
- Qon ketish tunda boshlangan bo'lsa va qancha qon yo'qotilgani aniq bo'lmasa.
- Oyoqda yangi kuchli og'riq, keskin shish yoki teri rangining sezilarli o'zgarishi bo'lsa.
- Qon ketish to'xtagan bo'lsa ham, ayni nuqta yana ochilayotgandek ko'rinsa yoki yara bitmasa.
Bu belgilar asosida masofadan turib tashxis qo'yib bo'lmaydi. Ular shifokor ko'rigini kechiktirmaslik kerakligini bildiradi.
Qon to'xtagach nima qilish kerak?
Qon to'xtashi muammo tugadi degani emas. Qonagan tugunni qayta jarohatlanishdan saqlash va qon oqimi sababini tekshirish kerak. Bog'lamni qachon almashtirish, yaraga qanday qarash va kompression trikotaj kerakmi-yo'qmi ko'rikda aniqlanadi.
Flebolog qabulida quyidagi savollarni bering:
- Qonagan joy qaysi vena bilan bog'liq?
- Menga venalar UZI kerakmi va u nimani aniqlaydi?
- Qonashning qaytalanish xavfini kamaytirish uchun qaysi usul ma'qul?
- Hozir kompression trikotaj taqishim kerakmi, qaysi o'lcham va qaysi siqish darajasi mos?
- Qon suyultiruvchi dorilarim bo'lsa, ularni yozgan shifokor bilan qanday muvofiqlashtiramiz?
- Yara bitgunicha cho'milish, sport, uzoq yurish va ish bo'yicha qanday cheklovlar bor?
Davolash taktikasini UZI va ko'rikdan keyin tanlayman. Ayrim holatlarda venani ichidan yopish uchun EVLK, ko'rinib turgan ayrim tugunlar uchun miniflebektomiya, mos vaziyatlarda esa skleroterapiya ko'rib chiqilishi mumkin. Qaysi usul sizga mosligini faqat surat yoki tashqi ko'rinishga qarab oldindan aytish xavfsiz emas. Davolash qiymati ham UZI dan keyin yozma smeta bilan aniqlanadi.
Bugun uyda o'zingizni qanday tekshirasiz?
Bu test tashxis emas. Uning maqsadi qonash xavfi bo'lishi mumkin bo'lgan joylarni e'tibordan chetda qoldirmaslik.
Yaxshi yorug'likda, o'tirgan holda yoki yaqin inson yordamida ikkala boldir va tovon atrofini ko'ring. Quyidagilarni qayd eting:
- Teri yuzasidan bo'rtib turgan, kiyim yoki sochiqqa ilinishi mumkin bo'lgan vena bormi?
- Tugun ustidagi teri juda yupqa, quruq, qichishuvchi yoki avvalgi jarohat izli ko'rinadimi?
- Paypoq yechganda yoki kun oxirida oyoqda shish paydo bo'ladimi?
- Oyoqni qashish, tirnalish yoki mayda kesilishdan saqlash qiyin bo'lgan joy bormi?
- Uyda toza bint, steril salfetka va telefon yoningizda bormi?
- Oila a'zolaringiz “yotish - oyoqni ko'tarish - bosim berish” tartibini biladimi?
Bo'rtib turgan venalar bo'lsa, terini ehtiyot qiling: qattiq lifa bilan ishqalamang, qashimang, ehtiyotkorlik bilan soching va oyoqni tirnashdan saqlaning. Katta tugun ustiga o'zboshimchalik bilan igna sanchmang, kesmang va “qonni chiqarish”ga urinmang.
Yakuniy qoida oddiy: varikoz venadan qon ketganda oyoqni pastga qo'ymang. Yoting, oyog'ingizni yuqoriga ko'taring, yaraga uzluksiz bosim bering, bosimli bog'lam qiling va zaruratda yordam chaqiring. Qon to'xtagandan keyin ham qonagan tugunni tekshirtiring. Qayta qonashning oldini olish uchun sababini aniqlash kerak. Qabulga yozilish uchun: +998 99 883-93-21.
Ko'p beriladigan savollar
Varikoz venadan qon ketganda oyoqni nega yuqoriga ko'tarish kerak?
Oyoq yurakdan balandroq bo'lsa, yuzaki venalardagi bosim kamayadi. Bu bosimli bog'lam bilan birga qon ketishini to'xtatishga yordam beradi.
Qon ketayotgan varikoz venaga jgut qo'yish mumkinmi?
Yo'q. Uy sharoitida jgut qo'yish tavsiya etilmaydi. Yoting, oyog'ingizni ko'taring va qonayotgan joyga toza mato bilan mahkam bosim berib, ustidan bog'lam qiling.
Qon o'zi to'xtadi, baribir flebologga borish kerakmi?
Ha. Qonashga sabab bo'lgan vena tuguni yoki teri holatini ko'rik va venalar UZI orqali baholash kerak. Qayta qonashning oldini olish taktikasi shundan keyin belgilanadi.
Qonni suyultiruvchi dori ichsam, uni qon ketganda to'xtatishim kerakmi?
Dorini o'zboshimchalik bilan bekor qilmang. Qon ketish bo'lsa, shoshilinch yordamga murojaat qiling va dorini buyurgan shifokorga uni qabul qilayotganingizni ayting.
Maqola ma'lumot xarakteriga ega va shifokor konsultatsiyasining o'rnini bosmaydi. Belgilar bo'lsa, mutaxassisga murojaat qiling.