Varikoz homiladorlik davrida: kuzatish, kompressiya kiyish yoki davolash?

Homiladorlik — ayol hayotidagi eng go'zal davrlardan biri. Ammo bu davrda tanada sodir bo'ladigan o'zgarishlar ba'zan noqulaylik va tashvish uyg'otadi. Shulardan biri — oyoq va chov sohasida paydo bo'ladigan ko'k-binafsha tomirlar, ya'ni varikoz. O'z amaliyotimda har kuni shu muammo bilan keladigan homilador ayollarni qabul qilaman — va birinchi narsam ularni tinchlantirishdir.

Nima uchun varikoz aynan homiladorlikda paydo bo'ladi?

Homiladorlik davri tomirlar uchun jiddiy sinov. Bir nechta omil bir vaqtda ishlaydi:

• Gormonlar. Progesteron va relaksin miqdori ko'tariladi. Bu gormonlar to'qimalarni yumshatib, bachadonni kengayishga tayyorlaydi — ammo shu bilan birga tomir devorlarini ham bo'shashtiradi. Natijada venalar kengayib, qon to'plab qoladi.
• Qon hajmi. Homiladorlik davomida ayol organizmidagi qon hajmi taxminan 40–50% ga ortadi. Tomirlar ortiqcha yuk ostida ishlaydi.
• Bachadonning bosimi. O'sib borayotgan bachadon chov va qorin sohasidagi yirik venalarga bosim o'tkazadi. Bu qonning oyoqlardan yuqoriga qaytishini qiyinlashtiradi.
• Irsiyat. Agar onangiz yoki opangizda varikoz bo'lgan bo'lsa, xavf ancha yuqori.

Ushbu omillar birlashsa, hatto ilgari venalari sog'lom bo'lgan ayollarda ham varikoz dastlabki belgilari paydo bo'lishi mumkin. Shuning uchun bu holat — zaiflikdan emas, fiziologiyadan kelib chiqadi.

Qanday belgilar odatiy, qaysilari tashvish uyg'otishi kerak?

Homiladorlikda quyidagilar ko'p uchraydigan, lekin diqqatga sazovor holatlar:

• Oyoq boldirlari va sonlarda ko'rinadigan ko'k tomirlar
• Kechqurun oyoqlarda og'irlik va charchoq hissi
• Kichik shishlar, ayniqsa tik turganda
• Ba'zan qichishish yoki sanchiq

Bular varikozning odatiy ko'rinishlari bo'lib, ko'pincha tug'ruqdan keyin o'z-o'zidan yaxshilanadi yoki yo'qoladi.

Ammo quyidagi belgilar — zudlik bilan shifokorga murojaat qilish signali:

• Bir oyoqda qizarish, isish va qattiq og'riq (tromboflebit yoki DVT shubhasi)
• Oyoqning bir tomonida kuchli va to'satdan shishish
• Tomir sohasida qattiq, og'riqli tugunchalar

Agar oyoqda kuchli og'riq, issiqlik, qizarish va shish bir vaqtda paydo bo'lsa — tezkor tibbiy yordam chaqiring. Bu chuqur vena trombozu (DVT) bo'lishi mumkin, bu holat homiladorlikda jiddiy xavf tug'diradi.

Kompressiya paypoqlari: xavfsizmi va qanday kiyish kerak?

Ha, tibbiy kompressiya paypoqlari homiladorlik davrida nafaqat xavfsiz, balki eng tavsiya etiladigan usul hisoblanadi. Ular:

1. 1Tomir devorlariga yordam berib, qonning to'planishini kamaytiradi
2. 2Oyoqlardagi shishni kamaytiradi
3. 3Tromboz xavfini pasaytiradi

Muhim qoidalar

• Kompressiya sinfi shifokor tomonidan tanlanishi kerak (ko'pincha 1-sinf — 15–21 mmHg yoki 2-sinf — 23–32 mmHg)
• Ertalab turishdan oldin, oyoq hali shishmagan paytda kiyiladi
• Tug'ruqdan keyin ham bir muddat davom ettirilishi tavsiya etiladi

Kompressiyani o'z-o'zidan tanlash yoki do'kondan ko'rmasdan olish kerak emas — noto'g'ri bosim foydadan ko'ra zarar qilishi mumkin.

Qachon UZI kerak?

Tashqi ko'rinish yetarli ma'lumot bermaydi. Ko'pincha vena UZIsiz chuqur tomirlar holatini baholab bo'lmaydi. Men quyidagi holatlarda UZI tavsiya qilaman:

• Birinchi marta varikoz belgilari paydo bo'lganda
• Bir oyoqda asimmetrik shish bo'lganda
• Tromboz shubhasi bo'lganda
• Kompressiya terapiyasi samarasi past ko'ringanda

Toshkentdagi qabulimda UZI bir seans ichida o'tkaziladi — bu tez, og'riqsiz va xavfsiz. Homilador ayollar uchun imkon qadar qulay sharoitlar yaratishga harakat qilamiz.

Nima uchun operatsiyani kechiktiradi?

Ko'p ayollar mendan so'raydi: "Hoziroq operatsiya qilsam bo'lmaydimi?" Javob qisqa: homiladorlik va emizish davrida operatsiya yoki skleroterapiya odatda kechiktiriladi. Sabablari quyidagilar:

• Umumiy anesteziyadagi xavflar homiladorlikda sezilarli darajada ortadi
• Skleroterapiyada ishlatiladigan moddalar ona suti yoki placenta orqali o'tishi mumkin
• Gormonlar operatsiyadan keyin tomirlarning qaytadan kengayishiga olib kelishi mumkin — bu degani natija to'liq bo'lmasligi mumkin
• Tug'ruqdan keyin varikozning sezilarli darajada o'z-o'zidan kamayishi kuzatiladi

Shuning uchun homiladorlik va GVni tugagandan keyin — odatda 3–6 oy o'tgach — tomir holatini qayta baholaymiz va kerak bo'lsa, davolash rejasini tuzamiz.

Kundalik hayotda nima yordam beradi?

Operatsiyasiz ham yaxshi sezishingiz uchun bir necha oddiy maslahat:

• Uzoq vaqt tik turish yoki o'tirishdan saqlaning
• Oyoqlarni ko'tarib dam olish — qon qaytishini yaxshilaydi
• Suv ichishni kamaytirmang — bu shishni ko'paytirmaydi, aksincha qon quyuqlashuvining oldini oladi
• Engil yurish va suzish — tomirlar uchun foydali
• Issiq vannalar, saunadan saqlaning

Homiladorlik — bu varikoz bilan kurash davri emas, balki uni nazorat qilish va zararini kamaytirish davri. Agar tashvishlaringiz bo'lsa, kuting emas, maslahatlashing. Bitta qabul ko'p savolga javob beradi.

Menga +998 99 883-93-21 raqamiga qo'ng'iroq qilib yoki saytimiz orqali yozib, M-Clinic (Toshkent)da qabulga yozilishingiz mumkin. Kerak bo'lsa, uyga chiqib ko'rish imkoniyati ham mavjud — ayniqsa harakati cheklangan homilador ayollar uchun bu qulay variant bo'lishi mumkin.

Maqola ma'lumot xarakteriga ega va shifokor konsultatsiyasining o'rnini bosmaydi. Belgilar bo'lsa, mutaxassisga murojaat qiling.