Yozgi issiqda varikoz: venalarni qanday asrash

Yozgi issiqda venalarni asrash uchun suyuqlikni yetarli iching, uzoq vaqt bir joyda o'tirmang yoki tik turmang, oyoqlarni vaqti-vaqti bilan balandroq qo'yib dam oldiring, boldirlarni salqin suv bilan chaying va kompressiyani to'g'ri qo'llang. Toshkentdagi 40°C gacha ko'tariladigan issiqda oyoqlardagi og'irlik va shish kuchayishi mumkin. Bu har doim varikoz yomonlashganini anglatmaydi.

Men, Anvar Midkhatov, 2019-yildan buyon qon-tomir jarrohligi sohasida ishlayman. Yozda bemorlar ko'pincha issiqda oyoqlar nima sababdan shishishi va venalarni qanday asrash mumkinligi haqida so'rashadi. Buning uchun alomatlar qachon paydo bo'lishi, kun davomida qanday o'zgarishi va xavotirli belgilar bor-yo'qligini baholash kerak.

Issiqda nima uchun oyoqlar og'irlashadi va shishadi?

Issiq havoda qon tomirlari kengayadi. Bu organizmning issiqlikni chiqarish mexanizmlaridan biridir. Ammo oyoq venalarida qonning pastdan yuqoriga qaytishi qiyinlashishi mumkin. Kun bo'yi tik turish, ko'p yurish yoki uzoq vaqt o'tirish bu holatni kuchaytiradi. Natijada oyoqlarda qon dimlanishi va og'irlik hissi paydo bo'ladi.

Varikozda vena klapanlari qonning orqaga qaytishini to'liq to'sa olmasligi mumkin. Issiqda tomirlar kengaygani uchun klapanlarga tushadigan yuk ortadi. Kechga borib oyoq kiyimi toraygandek, paypoq izi chuqurroq qolayotgandek yoki boldirlar taranglashgandek tuyulishi mumkin.

Yana bir omil — suyuqlik yo'qotilishi. Ko'p terlaganda organizm suv va elektrolitlarni yo'qotadi. Suvni kam ichish qon aylanishi va umumiy holatga salbiy ta'sir qilishi mumkin. Shishni kamaytirish uchun suv ichishni keskin cheklash to'g'ri emas. Suyuqlikni chanqoqni kutmasdan, kun davomida muntazam ichish kerak. Yurak, buyrak yoki boshqa kasallik sababli suyuqlik cheklovi berilgan bo'lsa, shifokor ko'rsatmasiga amal qiling.

Oyoqlardagi og'irlik va shish haqida batafsil ma'lumotni oyoqlardagi og'irlik hamda oyoqlardagi shishlar sahifalarida ko'rish mumkin. Internetdagi ma'lumot esa tashxis o'rnini bosa olmaydi.

Yozgi kun tartibida nimalar haqiqatan yordam beradi?

Issiqda venalarga yordam beradigan choralar oddiy. Muhimi, ularni muntazam bajarish.

• Suvni yetarli iching. Suyuqlikni kun davomida bo'lib iching. Ko'p terlasangiz, ovqatlanish va ichimliklarni ham hisobga oling. Shirin gazli yoki spirtli ichimliklarni suv o'rnida ichmang.
• Uzoq vaqt qimirlamay qolmang. Har 40–60 daqiqada bir necha daqiqa yuring, oyoq panjasini bukib-yozing va boldir mushaklarini ishlating. Bu mashinada, ofisda yoki samolyotda uzoq o'tirganda ayniqsa muhim.
• Oyoqlarni balandroq qo'yib dam oling. Kun oxirida 15–20 daqiqa oyoqlarni yurak sathidan biroz balandroq qilib yoting. Oyoq ostiga yostiq qo'yish yoki divanda oyoqlarni balandroq joylashtirish mumkin. Noqulay holatda uzoq qolmang.
• Boldirlarni salqin suv bilan chaying. Iliq yoki issiq dushdan keyin boldirlarga salqin suvni pastdan yuqoriga yo'naltirish yengillik berishi mumkin. Juda muzdek suv, muz bo'laklarini uzoq ushlab turish yoki terini keskin sovitish shart emas.
• Yengil harakatni tanlang. Suzish, sokin yurish, oyoq panjasi va boldir mushaklarini ishlatadigan mashqlar foydali bo'lishi mumkin. Jaziramada ochiq quyosh ostida uzoq va kuchli mashq qilish suvsizlanishni kuchaytiradi.

Yozda tor, oyoqni siqadigan yoki havo o'tkazmaydigan poyabzal noqulaylikni oshiradi. Oyoq panjasini barqaror ushlab turadigan, yumshoq va havo o'tkazadigan poyabzal tanlang. Juda baland poshna bilan kun bo'yi yurish boldir mushaklarining tabiiy ishlashini cheklashi mumkin. Mutlaqo tekis, oyoqni yaxshi ushlamaydigan shippak ham uzoq yurish uchun mos emas.

Kompressiya issiqda kerakmi?

Kompression paypoq issiqda noqulay tuyulishi mumkin. Ammo yoz kelganda uni butunlay to'xtatish shart emas. Kompressiya ayrim odamlarda oyoqlardagi og'irlik va shishni kamaytirishga yordam beradi. Paypoqning turi, o'lchami va bosim darajasi alomatlar, venalarning holati va kun tartibiga qarab tanlanadi.

Shifokor mos deb topsa, issiq mavsumda yengil kompressiya sinfi, yupqaroq mato yoki boshqa model tanlanishi mumkin. Paypoq oyoqni og'ritmasligi, barmoqlarni uvishitmasligi va terida chuqur iz qoldirmasligi kerak. Noto'g'ri o'lcham yoki o'zboshimchalik bilan tanlangan kuchli kompressiya noqulaylik keltirishi mumkin.

Kompressiya odatda kunduzgi faoliyat vaqtida kiyiladi va kechasi yechiladi. Uyda oyoqlarni balandroq qo'yib yotgan bo'lsangiz, shifokor bilan kelishilgan holda uni kunduz kuni ham yechish mumkin. Ammo paypoq uzoq yurish, tik turish, safar yoki ish vaqtida tavsiya qilingan bo'lsa, aynan shu faoliyat paytida uni yechish to'g'ri emas. Bu tavsiya har bir bemorda individual bo'ladi.

Agar kompressiya paypog'ini kiyganingizdan keyin kuchli og'riq, barmoqlarda oqarish yoki ko'karish, sezilarli uvishish, terida pufakcha yoki boshqa noodatiy belgi paydo bo'lsa, uni majburan kiyishda davom etmang va shifokorga murojaat qiling.

Yozda varikozni davolash mumkinmi?

“Yozda venalarni davolab bo'lmaydi” degan fikr to'liq to'g'ri emas. Davolash imkoniyati faqat faslga bog'liq emas. Bunda bemorning shikoyatlari, ultratovush tekshiruvi natijalari, terining holati, quyoshda bo'lish rejasi va tanlangan usulga amal qilish imkoniyati hisobga olinadi.

Men venalarni baholash uchun venalar UZI tekshiruvini o'tkazaman. Tekshiruvdan keyin qaysi usul kerakligi yoki hozircha kuzatuv va kundalik choralar yetarliligi aniqlanadi. Davolash kerak bo'lsa, amaliyotimda EVLK, skleroterapiya, CLaCS, miniflebektomiya va venalar UZI mavjud.

EVLK, ya'ni endovenoz lazer koagulyatsiyasi, Biolitec lazer tizimi yordamida bajariladi. Usul kasallangan venadagi qon oqimini to'xtatishga qaratilgan. Ko'rsatma bo'lsa, uning samaradorligi 95 foizdan yuqori bo'lishi mumkin. Biroq muolajaning ko'rsatmalari, cheklovlari va individual xavflari bor. Muayyan holat haqida faqat ko'rik va UZI asosida xulosa qilish mumkin. EVLK haqida batafsil ma'lumot alohida sahifada keltirilgan.

Skleroterapiyada vena ichiga maxsus preparat yuboriladi. Muolaja mikro yoki ko'pikli Echo-Foam shaklida bajarilishi mumkin. Qaysi variant ma'qul ekani tomirning diametri, joylashuvi va UZI natijalariga bog'liq.

CLaCS asosan qon tomir yulduzchalarini davolash uchun ishlatiladi. Unda teri orqali lazer va oziqlantiruvchi venaga yuboriladigan sklerozant birgalikda qo'llanadi. Yulduzchalar “prokol orqali olib tashlanmaydi”; bu usulda teri ustidagi lazer va skleroterapiya mexanizmi ishlaydi. CLaCS usuli haqida o'qiyotganda uni miniflebektomiya bilan aralashtirmang. Miniflebektomiyada mos ko'rsatma bo'lsa, kengaygan venalar juda kichik kesmalar orqali olib tashlanadi.

Muolajani yozda o'tkazish mumkin. Ammo skleroterapiya va CLaCSdan keyin quyosh va qorayish masalasiga e'tibor berish kerak. Quyosh ta'sirida pigmentatsiya xavfi ortishi mumkin. Shuning uchun muolajadan keyin quyoshda uzoq yurmaslik, solyariydan saqlanish va shifokor bergan teri parvarishi ko'rsatmalariga amal qilish kerak. Bu “yozda davolash mumkin emas” degani emas. Quyoshdan himoyalanish rejasini oldindan hisobga olish kerak.

Davolash narxi UZI va yozma smeta tayyorlangandan keyin aniqlanadi. Tomirlar holatini ko'rmasdan aniq summa aytish to'g'ri emas.

Qaysi belgilarni kutmaslik kerak?

Issiqdagi odatiy charchoq bilan xavotirli alomatlarni ajratish muhim. Bir oyoqda to'satdan paydo bo'lgan yoki tez kuchayayotgan shish, boldirda kuchli og'riq, terining qizarishi va issiqligi, vena bo'ylab og'riqli qattiqlik, nafas qisishi yoki ko'krakda og'riq bo'lsa, o'z-o'zini davolash bilan cheklanmay, zudlik bilan tibbiy yordamga murojaat qiling.

Oyoqdagi yara bitmasa, teri rangi o'zgarsa, qichishish yoki namlanish paydo bo'lsa, ko'rikdan o'ting. Varikozga o'xshash belgilar turli holatlarda uchrashi mumkin. Faqat tomirning ko'rinishiga qarab xulosa qilish xavfli.

Oyoqlardagi og'irlik, kechki shish, kechasi mushak tortishishi yoki bo'rtib chiqqan venalar muntazam takrorlansa, rejalashtirilgan tarzda flebologga murojaat qiling. Men bemorlarni Toshkentdagi M-Clinicda qabul qilaman. Yozilish uchun telefon: +998 99 883-93-21.

Yozgi issiqda varikozni asrash uchun suyuqlikni me'yorida iching, harakatni saqlang, oyoqlarni balandroq qo'yib dam oling, boldirlarni salqin suv bilan chaying va kompressiyani individual tavsiya asosida kiying. Jaziramada alomatlar kuchayishi mumkin. Bu muolajalarni avtomatik ravishda kuzgacha kechiktirish kerak degani emas. Eng to'g'ri qaror venalarning holatini UZI orqali baholab, keyingi qadamni shunga qarab tanlashdir.

Maqola ma'lumot xarakteriga ega va shifokor konsultatsiyasining o'rnini bosmaydi. Belgilar bo'lsa, mutaxassisga murojaat qiling.