Varikozda zuluk foydalimi yoki zararli? Flebologning aniq javobi

Varikozda zuluk asosiy davolash usuli emas. U og‘irlik yoki shishni vaqtincha kamaytirishi mumkin, ammo venadagi nosog‘lom qon oqimini tuzatmaydi va kengaygan venani yo‘qotmaydi. Ayniqsa zulukni varikoz tuguni ustiga qo‘yish uzoq qon ketishi, infeksiya va tromboflebit xavfini oshiradi.

Odatda kechga borib oyoqlar og‘irlashadi, boldir yoki to‘piq shishadi, teri ostidagi venalar bo‘rtib ko‘rinadi. Shunda tanishlar zuluk qo‘yishni tavsiya qilishi mumkin. Bir-ikki muolajadan keyin yengillik sezilsa ham, asosiy muammo saqlanib qoladi.

Zuluk qaysi jihatdan ta’sir qiladi?

Zuluk so‘lagida girudin moddasi bor. U qon ivishini mahalliy va vaqtincha sekinlashtiradi. Zuluk ajralgandan keyin ham chaqilgan joydan bir muddat qon sizishi mumkin. Shu sababli oyoqdagi taranglik, og‘irlik yoki shish kamaygandek tuyuladi.

Bu ta’sirni varikozni davolash bilan adashtirmaslik kerak.

Varikoz faqat “qon quyuqligi” bilan bog‘liq emas. Ko‘pincha vena klapanlari yaxshi yopilmaydi. Qon yuqoriga qaytish o‘rniga pastga oqadi va venadagi bosimni oshiradi. Bu venoz reflyuks deb ataladi. Zuluk:

• nosog‘lom klapanlarni tiklamaydi;
• reflyuksni to‘xtatmaydi;
• kengaygan venani yopmaydi;
• vena devorini avvalgi holatiga qaytarmaydi;
• trofik yara yoki tromb xavfini bartaraf etmaydi.

Shuning uchun zulukdan keyingi yengillik, agar paydo bo‘lsa, odatda vaqtinchalik bo‘ladi. Sabab saqlanib qolsa, alomatlar qaytishi mumkin.

Men tomir jarrohligi bilan 2019-yildan beri shug‘ullanaman. Eng muhim qadam — muolajani alomatga qarab emas, venalardagi qon oqimini ultratovush orqali baholab tanlash. Buning uchun oyoqlar venalari UZI qilinadi. Tekshiruv qaysi vena va klapanda, qaysi yo‘nalishda muammo borligini aniqlashga yordam beradi.

Nega varikoz tuguniga zuluk qo‘yish xavfli?

Varikoz tuguni — devori kengaygan va bosimi oshgan vena. Uning ustidagi teri ba’zan yupqalashadi. Zuluk tishlaganda yara hosil bo‘ladi, girudin esa qon ivishini sekinlashtiradi. Natijada qon oddiy tirnalishga qaraganda uzoqroq ketishi mumkin.

Asosiy xavflar:

• Uzoq davom etuvchi qon ketishi. Bog‘lam tez namlanishi yoki yara qayta-qayta qonashi mumkin.
• Infeksiya. Zuluk chaqishi teri butunligini buzadi. Yara mikroblar uchun kirish darvozasiga aylanishi mumkin.
• Allergik reaksiya. Qizarish, kuchli qichishish, shish yoki umumiy holat yomonlashishi mumkin.
• Tromboflebitning kuchayishi. Yallig‘langan vena ustidagi qo‘shimcha jarohat salbiy ta’sir qilishi mumkin.
• Davolashning kechikishi. Vaqtinchalik yengillik tekshiruvni kechiktirishga olib keladi.

Zulukni “tabiiy vosita” deb atash uning xavfsizligini anglatmaydi. Uning ham ta’siri, qarshi ko‘rsatmalari va asoratlari bor. Qon ivishiga ta’sir qiluvchi dori qabul qiladigan, kamqonlikka moyil yoki qon ketishi oson bo‘lgan odamlar bunday muolajani o‘zicha qilmasligi kerak.

Agar zuluk qo‘yilgandan keyin qon ketishi to‘xtamasa, toza bint bilan uzluksiz bosim berib, tibbiy yordamga murojaat qiling. Yaraga spirt, kul, tuproq yoki boshqa uy vositalarini sepish mumkin emas.

Zuluk o‘rniga nima qilish kerak?

Davolash usuli venadagi o‘zgarish, alomatlar, reflyuks joyi va teri holatiga qarab tanlanadi. Bitta usul hamma bemorga mos kelmaydi.

Tekshiruvdan keyin quyidagi usullar ko‘rib chiqilishi mumkin:

• Skleroterapiya. Mos venaga maxsus preparat yuborilib, uning ichki devorlari yopishishiga erishiladi. Mayda venalarda mikro-skleroterapiya, ayrim kattaroq venalarda esa ko‘pikli Echo-Foam usuli tanlanishi mumkin. Muolaja ko‘rik va UZI ma’lumotidan keyin bajariladi. Skleroterapiya haqida batafsil ma’lumot berilgan.
• EVLK. Muammoli magistral vena ichidan lazer energiyasi yordamida yopiladi. Men bu muolajani Biolitec lazer tizimi bilan bajaraman. Usul muayyan venadagi patologik oqimni to‘xtatishga qaratilgan. EVLK xizmati sahifasida jarayon haqida ma’lumot bor.
• Miniflebektomiya. Teri ustidagi kichik kirishlar orqali bo‘rtib turgan ayrim venalar olib tashlanadi. Bu usulni CLaCS bilan aralashtirmaslik kerak: CLaCSda tomir teri orqali lazer va tomirni oziqlantiruvchi venaga sklerozant yordamida davolanadi. Vena kichik kirishlar orqali olib tashlanmaydi. Miniflebektomiya aynan shu vazifa uchun qo‘llanadi.
• CLaCS. Asosan tomir yulduzchalari uchun qo‘llanadi. Unda teri orqali lazer va tomirni oziqlantiruvchi venaga sklerozant kombinatsiyasi ishlatiladi. Tomir yulduzchalari haqida o‘qib, qaysi holatlarda tekshiruv kerakligini bilib olishingiz mumkin.

Ba’zi bemorlarga kompression trikotaj, yurish, uzoq tik turishni kamaytirish yoki boshqa yordamchi choralar tavsiya qilinadi. Kompressiya ham varikoz sababini har doim bartaraf etmaydi. Uni qanday kiyish va qancha vaqt foydalanishni shifokor bilan aniqlash kerak.

Keng tarqalgan xato: “Qon quyuq bo‘lsa, zuluk kerak”

Bu fikr varikozni baholashning to‘g‘ri usuli emas. Oyoq venalarining kengayishi ko‘pincha mahalliy venoz reflyuks va klapanlar faoliyati bilan bog‘liq. Qonning umumiy tahlili yoki “quyuqlik” haqidagi taxmin varikoz sababini aniqlamaydi.

Yana bir xato — zulukni og‘riqli yoki qizarib turgan tugun ustiga qo‘yish. Og‘riq, qizarish va qattiqlik bo‘lsa, avval shifokor ko‘rigi kerak. Bunday joyga qo‘shimcha jarohat yetkazish xavfsiz emas.

Bugun nima qilishingiz mumkin?

Uyda o‘zingizga yakuniy tashxis qo‘ymang. Shifokorga aytish kerak bo‘lgan belgilarni yozib oling.

Qisqa o‘z-o‘zini tekshirish

Kechqurun, ish kunidan keyin quyidagilarni belgilang:

• Oyoq og‘irligi yoki achishishi bormi?
• To‘piq yoki boldirda paypoq izi qoladimi?
• Shish ertalab kamayib, kechga kuchayadimi?
• Teri ostida yangi bo‘rtib chiqqan vena paydo bo‘lganmi?
• Qichishish, quruqlik, rang o‘zgarishi yoki bitmayotgan yara bormi?
• Belgilar bir oyoqda ko‘proqmi yoki ikkala oyoqda bir xilmi?
• Uzoq o‘tirish yoki tik turishdan keyin holat yomonlashadimi?

Javoblarni yozib qo‘ying. Alomatlar takrorlansa yoki kuchaysa, flebolog ko‘rigiga boring. “Zuluk bilan sinab ko‘raman, keyin ko‘rinaman” yondashuvi tekshiruvni kechiktiradi.

Shifokorga beriladigan aniq savollar

Qabulda quyidagilarni so‘rashingiz mumkin:

• Menda venoz reflyuks bor-yo‘qligi UZI bilan ko‘rinyaptimi?
• Qaysi vena muammoli va uning diametri qanday?
• Menga zuluk qanday foyda berishi mumkin, qanday zarari bor?
• Tavsiya qilinayotgan muolaja sababni bartaraf etadimi yoki faqat alomatni kamaytiradimi?
• Kompression trikotaj kerakmi va uni qanday kiyaman?
• Muolajadan oldin yoki keyin qaysi belgilar paydo bo‘lsa, darhol murojaat qilishim kerak?
• Umumiy xarajat UZI natijasidan keyin yozma smeta ko‘rinishida beriladimi?

Muolaja qiymati tekshiruvdan keyin yozma smeta bilan belgilanadi. O‘zicha zuluk qo‘yishdan oldin, hech bo‘lmaganda venalar UZI va shifokor ko‘rigidan o‘tish to‘g‘riroq.

Qachon shifokorga shoshilinch murojaat qilish kerak?

Quyidagi belgilar bo‘lsa, uyda zuluk, massaj yoki issiq muolajani sinab ko‘rmang. Shifokorga tezroq murojaat qiling:

• bir oyoqda to‘satdan kuchli shish paydo bo‘lishi;
• boldir yoki son sohasida yangi va kuchli og‘riq;
• vena bo‘ylab qizarish, issiqlik va qattiqlik;
• varikoz tugunidan qon ketishi to‘xtamasligi;
• oyoq terisida tez kuchayayotgan rang o‘zgarishi yoki yara;
• zuluk chaqqan joy atrofida kattalashib borayotgan shish, yiringlash yoki kuchli qichishish;
• nafas qisishi, ko‘krakda og‘riq yoki hushdan ketishga yaqin holat.

Bu belgilar bo‘yicha masofadan tashxis qo‘yib bo‘lmaydi. Shoshilinch yordam zarur bo‘lishi mumkin. Shu sababli murojaatni kechiktirmang.

Amaliy xulosa

Zulukdagi girudin chaqilgan joyda qon ivishini vaqtincha sekinlashtiradi. Shu sababli og‘irlik yoki shish qisqa muddat kamaygandek tuyulishi mumkin. Lekin zuluk varikoz venasidagi reflyuksni yopmaydi va kengaygan venani olib tashlamaydi.

An’anaviy usullarga hurmat bilan qarayman, ammo varikoz tuguni ustiga zuluk qo‘yishni xavfsiz davolash deb hisoblamayman. Avval UZI, keyin sababga mos reja kerak. Men konsultatsiya va muolajalarni M-Clinicda olib boraman; yozilish uchun telefon: +998 99 883-93-21.

Maqola ma'lumot xarakteriga ega va shifokor konsultatsiyasining o'rnini bosmaydi. Belgilar bo'lsa, mutaxassisga murojaat qiling.