Varikozda quyoshda toblanish mumkinmi: flebologning aniq javobi

Varikozda quyoshda toblanish mumkin, ammo me’yorni saqlash kerak. Quyosh varikoz venalarni davolamaydi. Issiq tomirlarni kengaytirib, oyoqlardagi shish, og‘irlik va noqulaylikni kuchaytirishi mumkin.

Yozda oyoqlar ertalab yaxshi ko‘rinib, kun issig‘ida og‘irlashishi, boldir va to‘piq shishishi, paypoq izi qolishi mumkin. Sohilda yoki hovuz yonida uzoq vaqt o‘tirish bu belgilarni kuchaytiradi.

Men tomirlar jarrohligida 2019-yildan beri ishlayman. Quyoshga chiqishda asosiy savol faqat “mumkinmi?” emas. Oyoqlardagi belgilarni, yaqinda muolaja o‘tkazilgan-o‘tkazilmaganini va issiqda o‘zingizni qanday his qilishingizni ham hisobga olish kerak.

Issiq vena va oyoqqa qanday ta’sir qiladi?

Issiqda qon tomirlari kengayadi. Bu organizmning tabiiy javobi. Tana issiqlikni tashqariga chiqarishga harakat qiladi. Venoz qonning oyoqlardan yuqoriga qaytishi qiyinlashgan odamlarda esa issiq noqulaylikni kuchaytirishi mumkin.

Jaziramada quyidagi belgilar paydo bo‘lishi yoki kuchayishi ehtimoli bor:

• oyoqlarda og‘irlik va charchoq;
• boldir yoki to‘piq atrofida shish;
• venalarning ko‘proq bo‘rtib ko‘rinishi;
• kechqurun paypoq yoki sandal izi qolishi;
• uzoq tik turganda yoki o‘tirganda taranglik;
• tunda boldirda tirishish.

Bunga quyosh venani “kuydirib yuborgani” sabab bo‘lmaydi. Asosiy omillar issiqlik, uzoq vaqt harakatsiz qolish, suvsizlanish va oyoqlarning pastga osilib turishidir.

“Suyak va tomirlar quyoshda chiniqadi” yoki “quyosh venalarni quritadi” degan tushunchalar tibbiy nuqtai nazardan to‘g‘ri emas. Quyosh varikozni davolamaydi. Ochiq havoda yurish foydali bo‘lishi mumkin, ammo bu uzoq vaqt quyoshda qizib yotish bilan bir xil emas.

Agar oyoqlarda vaqti-vaqti bilan og‘irlik bilan birga shish, teri o‘zgarishi yoki takroriy og‘riq bo‘lsa, taxmin bilan cheklanmaslik kerak. Zarur bo‘lsa, venalar UZI tekshiruvi orqali qon oqimi va venalar holati baholanadi.

Varikoz bilan quyoshda qanday xavfsizroq toblanish kerak?

Varikoz plyaj yoki sayohatni har doim ham bekor qilish uchun sabab emas. Ammo quyosh va issiqni nazorat qilish kerak:

• Quyosh eng faol paytda uzoq yotmang. Ertalab yoki kechroq vaqtni tanlang.
• Oyoqlarni doimiy ravishda qizdirmang. Soyada dam oling.
• Harakatsiz yotish o‘rniga vaqti-vaqti bilan yuring.
• Uzoq o‘tirganda oyoqlarni bir holatda qoldirmang. To‘piqlarni harakatlantiring va qisqa yurib keling.
• Oyoqlarni salqin suv bilan chaying. Muzdek suvga keskin tushish shart emas.
• Yetarli suyuqlik iching, agar boshqa shifokor suyuqlikni cheklashni tavsiya qilmagan bo‘lsa.
• Juda tor kiyim va oyoqni siqadigan rezinkali aksessuarlardan saqlaning.
• Ochiq qoladigan joylarga quyoshdan himoya qiluvchi krem surting.
• Shifokor tavsiya qilgan kompression paypoq bo‘lsa, uni safar, uzoq yurish yoki uzoq o‘tirishda ko‘rsatmaga muvofiq kiying.
• Dengiz yoki basseynda suzish mumkin bo‘lsa, bu uzoq vaqt bir joyda qizib yotishdan yaxshiroq tanlovdir.

Kompression paypoq hamma uchun bir xil tavsiya qilinmaydi. Uning turi va bosim darajasi belgilar, tekshiruv va umumiy holatga qarab tanlanadi. O‘zingizcha juda qattiq paypoq olish to‘g‘ri emas.

Quyoshga chiqishdan oldin holatingizni baholang:

• Ertalab va kechqurun oyoqlar orasida shish farqi bormi?
• Bir oyoq ikkinchisidan ancha shishganmi?
• Teri qizarib, issiq yoki juda og‘riqli joy bormi?
• Ochiq yara, pufakcha yoki namlanish bormi?
• Yaqinda vena bo‘yicha muolaja qilinganmi?
• Issiqda oldin ham oyoqlar og‘irlashganmi?

Bu savollar tashxis qo‘ymaydi. Ular quyoshga chiqishni kechiktirish yoki avval shifokor bilan maslahatlashish kerakligini tushunishga yordam beradi.

Qachon quyoshni cheklash kerak?

Oyoqlarda faol shish, og‘riq, terining yallig‘langan ko‘rinishi yoki yara bo‘lsa, uzoq vaqt quyoshda qizib yotmang. Avval shifokor ko‘rigidan o‘ting.

Terida rang o‘zgarishi, qichishish, quruqlik yoki bitmayotgan shikastlanish bo‘lsa, buni oddiy “issiqdan bo‘ldi” deb qabul qilish xato. Varikozga aloqador teri muammolari haqida varikozni davolash sahifasida batafsil ma’lumot berilgan.

Solyariy varikozni davolamaydi va quyosh o‘rnini bosadigan “sog‘lom chiniqish” usuli emas. U terini ultrabinafsha nurlanishiga duchor qiladi. Ayniqsa yaqinda muolaja qilingan joylarda solyariydan saqlanish kerak.

Skleroterapiya va CLaCSdan keyin quyosh mumkinmi?

Yo‘q. Muolajadan keyin odatdagidek toblanish mumkin emas. Skleroterapiya va CLaCSdan keyin kamida 4 hafta quyoshda qorayish ham, solyariy ham taqiqlanadi. Ochiq qoladigan joylarga SPF 50 surtiladi.

Muolaja qilingan soha ultrabinafsha nurlanishiga sezgirroq bo‘ladi. Quyosh ta’sirida u yerda uzoq saqlanadigan pigmentatsiya, ya’ni terining qoramtir dog‘lanishi paydo bo‘lishi mumkin.

Skleroterapiyada vena ichiga maxsus sklerozant yuborilib, kerakli tomirni yopishga yordam beriladi. CLaCS tomir yulduzchalarini davolash usuli bo‘lib, teri orqali lazer va oziqlantiruvchi venaga yuboriladigan sklerozant kombinatsiyasidan foydalanadi. CLaCSda hech narsa “prokol orqali olib tashlanmaydi”. Teri ostidagi kattaroq venalarni olib tashlash boshqa usul, ya’ni mini-flebektomiya bilan bog‘liq.

Muolajadan keyingi qoidalar teri, ishlangan soha va shifokor tavsiyasiga ko‘ra farq qilishi mumkin. Umumiy tartib quyidagicha:

• 4 hafta davomida toblanmang.
• Solyariyga bormang.
• Ochiq joyni kiyim bilan yoping.
• SPF 50 ni yetarli miqdorda surting va uzoq tashqarida bo‘lsangiz yangilang.
• Muolaja joyini ishqalamang va shifokor ruxsatisiz qo‘shimcha kosmetik vosita ishlatmang.
• Nazorat ko‘rigini o‘zboshimchalik bilan bekor qilmang.

Agar quyoshdan qancha vaqt saqlanish kerakligi aniq aytilmagan bo‘lsa, muolajani bajargan shifokorga murojaat qiling. Skleroterapiya va CLaCS bir xil muolaja emas. Shuning uchun teri reaksiyasi va keyingi tavsiyalar individual bo‘lishi mumkin.

Agar varikoz venalar usti quyoshda kuygan bo‘lsa

Avval quyoshdan chiqing va kuygan joyni yana qizdirmang. Terini salqin, lekin muzdek bo‘lmagan suv bilan ehtiyotkorlik bilan sovuting. Keng, yumshoq kiyim kiying. Pufakchalarni teshib yubormang va terini qashimang.

Kuyish kichik va yengil bo‘lsa, terini tinchlantirish, suyuqlik ichish va quyoshdan saqlanish kerak. Quyidagi holatlarda esa ko‘rik zarur:

• pufakchalar ko‘p yoki katta bo‘lsa;
• kuchli og‘riq bo‘lsa;
• teri namlanib, yara ko‘rinishiga kelsa;
• qizarish kengayib borsa;
• oyoqdagi shish odatdagidan ancha kuchaysa;
• kuygan joy muolaja qilingan soha bo‘lsa.

Kuygan joyga spirt, sirka, tish pastasi, yog‘ yoki noma’lum “xalqona” aralashmalarni surtmang. Ular terini qo‘shimcha ta’sirlantirishi mumkin. Varikoz uchun xalqona vositalar haqidagi maqolada qaysi yondashuvlar foydasiz yoki zararli bo‘lishi mumkinligi tushuntirilgan.

Qachon shifokorga shoshilinch murojaat qilish kerak?

Quyidagi belgilar paydo bo‘lsa, quyoshda dam olishni davom ettirmang va imkon qadar tez shifokorga murojaat qiling. Nafas qisishi yoki ko‘krakdagi keskin noqulaylik bo‘lsa, shoshilinch tibbiy yordam chaqiring.

• Bir oyoqda to‘satdan paydo bo‘lgan yoki tez kuchayayotgan shish.
• Bir boldirda aniq og‘riq, qizarish yoki issiqlik.
• Oyoq rangining keskin o‘zgarishi.
• Yangi paydo bo‘lgan kuchli og‘riq va taranglik.
• Bitmayotgan yara, qonash yoki terining qorayib borishi.
• Muolajadan keyin keskin kuchaygan shish yoki og‘riq.
• Nafas qisishi, ko‘krakda og‘riq yoki hushdan ketishga yaqin holat.

Bu belgilar asosida internet orqali tashxis qo‘yib bo‘lmaydi. Ularning sababi turlicha bo‘lishi mumkin, ammo ko‘rikni kechiktirmaslik kerak.

Qabulda quyidagilarni aniqlashtiraman: shish qachondan beri bor, bir tomonlama yoki ikki tomonlamami, kun oxirida kuchayadimi, yaqinda safar yoki muolaja bo‘lganmi, terida yara yoki rang o‘zgarishi bormi. Siz ham bu ma’lumotlarni aniq ayting. “Oyoqlarim issiqda yomonlashadi” degan umumiy jumladan ko‘ra, qachon va qanday o‘zgarish bo‘lishini aytish foydaliroq.

Amaliy xulosa

Varikozda quyoshda toblanish mutlaqo man etilmaydi, ammo jaziramada uzoq yotish tavsiya etilmaydi. Soyani tanlang, oyoqlarni harakatlantiring, salqin suv bilan chaying, suyuqlik iching va shifokor tavsiya qilgan kompressiyadan foydalaning.

Skleroterapiya yoki CLaCSdan keyin qoida qat’iyroq: 4 hafta davomida quyoshda qoraymang va solyariyga bormang. Ochiq joyni SPF 50 bilan himoya qiling. Oyoqda yangi, bir tomonlama yoki tez kuchayayotgan o‘zgarish paydo bo‘lsa, avval ko‘rikdan o‘ting. Men Toshkentdagi M-Clinicda qabul qilaman; yozilish uchun telefon: +998 99 883-93-21.

Maqola ma'lumot xarakteriga ega va shifokor konsultatsiyasining o'rnini bosmaydi. Belgilar bo'lsa, mutaxassisga murojaat qiling.