Varikozda ko'p yurish mumkinmi: tik turgan yomonmi yoki o'tirgan?
Ha, varikozda yurish mumkin va kerak: venalarga qadamlar emas, uzoq vaqt qimirlamay tik turish yoki o'tirish zarar qiladi. Qanday yurish foydali ekani va yurganda paydo bo'ladigan qaysi og'riqni venadan deb o'ylab bo'lmasligini tushuntiraman.
Ha, varikozda ko'p yurish mumkin va hatto kerak: bu venalar uchun eng foydali yuklamalardan biri. Har bir qadamda boldir mushaklari chuqur venalarni siqib, qonni yurak tomon haydaydi. Venalarga yurish emas, soatlab qimirlamay tik turish yoki o'tirish zarar qiladi. Agar yura boshlaganingizdan bir necha daqiqa o'tib boldir og'risa va to'xtaganda og'riq o'tib ketsa, avvalo arteriyalarni tekshirish kerak: varikoz odatda bunday og'rimaydi.
Ko'p uchraydigan holat: kechga borib oyoqlar zirqiraydi, boldirdagi tomirlar ko'proq bo'rtib chiqadi va odam oyoqlarini "asray" boshlaydi: sayrdan voz kechadi, kechni divanda o'tkazadi. Ammo bir-ikki haftadan keyin ham og'irlik kamaymaydi, ba'zan esa kuchayadi.
Varikozda ko'p yurish mumkinmi va nega bu foydali
Oyoqlardagi qon yurakka og'irlik kuchiga qarshi ko'tariladi va bu yerda asosiy ishni boldirning mushak-vena nasosi bajaradi. Boldir mushaklari, ayniqsa kambalasimon mushak, qisqarganda chuqur venalarni siqadi, klapanlar esa qonning pastga qaytishiga yo'l qo'ymaydi. Shuning uchun boldirni "ikkinchi yurak" deb atashadi.
Varikozda yuza venalardagi ayrim klapanlar to'liq yopilmaydi va tik turganda qon pastga oqadi. Yurish klapanlarni tiklamaydi, lekin ishlayotgan nasos dimlanishni kamaytiradi: ko'p harakat qiladiganlarda og'irlik, kerilish va kechki shish kun bo'yi qimirlamay tik turadigan yoki o'tiradiganlarga qaraganda odatda kamroq bo'ladi.
Davolash kerakmi yoki yo'qmi, buni venalar UZIsi ko'rsatadi: tekshiruv qaysi klapanlar ishlamayotganini va qonning teskari oqimi qanchalik kuchli ekanini baholaydi.
Varikozda yotgan yaxshimi yoki yurgan, o'tirgan yaxshimi yoki tik turgan
Mashhur qoida bor: o'tirgandan ko'ra yotgan yaxshi, tik turgandan ko'ra o'tirgan yaxshi, eng yaxshisi esa yurish. Bu qoida to'g'ri, faqat bir izohi bor: oyoqni ko'tarib yotish harakat o'rnini bosmaydi, u yuklamadan keyingi dam olish sifatida foydali.
| Holat yoki faollik | Venalarda nima bo'ladi | Qanday qilsa xavfsizroq |
|---|---|---|
| Yurish | Boldir nasos kabi ishlaydi, qon yuqoriga ketadi, dimlanish kamayadi | Qulay poyabzal, bir maromdagi sur'at, shifokor tayinlagan bo'lsa kompression trikotaj |
| Bir joyda uzoq tik turish | Nasos o'chadi, kechga borib og'irlik va shish kuchayadi | Og'irlikni oyoqdan oyoqqa o'tkazish, oyoq uchida ko'tarilish, tez-tez yurib kelish |
| Uzoq o'tirish, oyoqni oyoq ustiga qo'yish | Venalardagi bosim tik turgandagidan biroz past, lekin nasos ishlamaydi, tizza va chovdagi bukilish dimlanishni oshiradi | Ikkala oyoqni polga tekis qo'yish, muntazam turib yurish |
| Oyoqni ko'tarib yotish | Qon og'irlik kuchi yordamida yurakka osonroq qaytadi, shish kamayadi | Yuklamadan keyin qisqa dam olish; oyoq arteriyalari torayganda faqat shifokor maslahati bilan |
| Yugurish yo'lakchasi | Xuddi o'sha yurish, nasos bir tekis ishlaydi | O'rtacha tezlik, mashg'ulotdan keyin qimirlamay turib qolmaslik |
| Zinadan ko'tarilish | Boldir kuchliroq ishlaydi, qon oqimi faollashadi | O'z sur'atingizda ko'tarilish |
O'tirish venalar uchun tik turishdan biroz yengilroq: yurakdan oyoq panjasigacha bo'lgan qon ustuni qisqaroq va boldir venalaridagi bosim pastroq. Ammo ikkala holatda ham boldir mushaklari ishlamaydi, shuning uchun soatlab stulda o'tirish ham kechki og'irlik va shish beradi, tanaffussiz ko'p soatlik o'tirish esa trombozning tan olingan xavf omili. Oyoqni oyoq ustiga qo'yish varikozga sabab bo'lmaydi, lekin og'irlik bo'lsa, undan qochgan ma'qul. Asosiysi — uzoq vaqt qimirlamay qolmaslik, muntazam turib harakatlanish. Ish stoli ortida kunni qanday tashkil qilishni o'tirib ishlaganda venalarni qanday himoya qilish maqolasida batafsil yozganman.
Afsona: varikozda ko'proq yotish va oyoqni asrash kerak
Bu eng zararli xatolardan biri. Uzoq vaqt to'shakda yotish boldir mushaklarini zaiflashtiradi, venalarda qon sekinroq oqadi, uzoq harakatsizlik esa trombozning tan olingan xavf omili. Shuning uchun hatto EVLKdan keyin ham bemorga o'sha kuniyoq yurish tavsiya qilinadi. Kechqurun oyoqni ko'tarib yotish foydali, lekin bu davolash emas, shunchaki tanaffus.
Varikozda qancha yurish mumkin
Venalar uchun universal qadam yoki kilometr me'yori yo'q. "Kuniga 10 000 qadam" kabi raqamlar umumiy salomatlik uchun maslahat, venalar uchun qoida emas. Mo'ljal oyoqlaringizning holati: sayrdan keyin oyoqlar yengillashsa va kechki shish yurmagan kunlardagidan kamroq bo'lsa, yuklama mos keladi va uni asta-sekin oshirish mumkin.
Agar sayrdan keyin boldirda tun davomida o'tmaydigan kerilish paydo bo'lsa yoki kechki shish kundan-kunga kamaymay, aksincha oshib borsa, yuklamani kamaytiring va oyoqlaringizni shifokorga ko'rsating — bu shoshilinch emas, oddiy qabulda.
Agar yurishdan keyin bir oyoq ikkinchisidan sezilarli ko'proq shishsa yoki vena og'riqli, qattiq va qizil bo'lib qolsa, navbatdagi qabulni kutmang, 24 soat ichida shifokorga ko'rining: bu tromboz bo'lishi mumkin va butun oyoq UZIsi kerak. Batafsil pastdagi "Qachon shifokorga shoshilinch murojaat qilish kerak" bo'limida.
O'tirib yoki tik turib ishlaganda kun tartibi
Buning uchun sport zali shart emas, uzoq vaqt qimirlamay qolmaslik kifoya:
- 1Agar shifokor kompression trikotaj tayinlagan bo'lsa, uni ertalab, oyoqlar shishib ulgurmasidan oldin kiying.
- 2Yo'lning bir qismini piyoda bosib o'ting: bir bekat oldinroq tushing, liftga emas, zinaga chiqing.
- 3Kamida soatiga bir marta o'rningizdan turib, bir necha daqiqa yurib keling.
- 4Joyingizdan ketolmasangiz, oyoq uchida ko'tarilish va oyoq panjasini bukib-yozish mashqlarini bajaring: bu nasosni tik turganda ham, o'tirganda ham ishga tushiradi.
- 5Ishdan kelib darrov divanga yotmang, kechqurun shoshilmay sayr qiling.
- 6Uxlashdan oldin boldirlaringizni yostiq yoki o'ralgan adyol ustiga, yurak sathidan biroz balandroq qo'yib yoting. Istisno: agar sizda oyoq arteriyalarining torayishi aniqlangan bo'lsa yoki oyoq panjalari tinch holatda ham muzlab og'risa, oyoqni ko'tarmang, dam olish tartibini shifokor belgilaydi.
Oyoq uchida ko'tarilish va boshqa harakatlar texnikasini uyda bajarish mumkin bo'lgan varikoz uchun mashqlar maqolasida batafsil tasvirlaganman.
Bir haftadan keyin o'zingizni tekshiring
Shu tartibda bir hafta yurgach, o'zingizga to'rtta savol bering:
- Kechki shish sayr qilmagan kunlardagidan kamaydimi?
- Kechqurun paypoq rezinkasining izi kamroq bilinadimi?
- Boldirdagi og'irlik va kerilish tun davomida o'tib ketadimi?
- Boldirdagi og'riq har safar bir xil masofada paydo bo'lib, joyida biroz tursangiz o'tib ketadimi?
Agar dastlabki uchta savolga javob "ha" bo'lsa, tartib ishlayapti. Og'riq "yurdim — to'xtadim — o'tdi" tarzida bo'lsa, u necha daqiqa yurgandan keyin boshlanishini yozib boring va yozuvlarni shifokorga ko'rsating: bu og'riq arteriyadanmi yoki venadanmi ekanini farqlashga yordam beradi.
Varikozda yugurish yo'lakchasida yurish va zinadan chiqish mumkinmi
Yugurish yo'lakchasida yurish varikozda mumkin: venalar uchun bu oddiy yurishning o'zi, og'riq bo'lmasa, kichik qiyalik ham joiz. Yugurish esa alohida mavzu, uni varikozda qaysi sport bilan shug'ullanish mumkinligi haqidagi maqolada tahlil qilganman.
Varikozda zinadan chiqish mumkin: yuqoriga qo'yilgan har bir qadam boldirning kuchli qisqarishidir. Tizza yoki hansirash xalaqit bersa, cheklovni ortoped yoki kardiolog belgilaydi. Zinadan chiqqanda ko'krakda og'riq paydo bo'lsa, kardiologga borishni kechiktirmang.
Issiqda sayr qilish va qanday poyabzal mos keladi
Yozda Toshkentda issiqdan venalar kengayadi va shish ko'proq bilinadi. Ertalab yoki kechqurun, soyada sayr qiling va yoningizda suv olib yuring. Poyabzalning tagi tekis va barqaror yoki poshnasi past bo'lsin: baland poshna to'piq bo'g'imidagi harakatni cheklaydi va nasosning bir qismini o'chiradi.
Varikozda yurganda oyoq og'riydi: qachon sabab venalarda emas
Varikoz odatda uzoq tik turganda og'irlik beradi, yurganda esa oyoqlar aksincha yengillashadi. Agar og'riqni aynan yurish qo'zg'atsa, sabab boshqa bo'lishi mumkin:
- Ma'lum masofadan keyin boldirda paydo bo'ladigan og'riq, achishish yoki charchoq bir necha daqiqa to'xtab turganda o'tib ketsa, bu oyoq arteriyalari torayishining tipik belgisi, uni "vaqti-vaqti bilan oqsoqlanish" deyishadi. Batafsil oyoq arteriyalari aterosklerozi sahifasida. Bu ayniqsa chekadiganlar, qandli diabet va yuqori qon bosimi bor odamlarga tegishli.
- Yurganda butun oyoq, jumladan son ham kerilib og'risa va yotib oyoqni ko'targanda sekin-asta bossa, bu ilgari chuqur venalar trombozini, ayniqsa chanoq va son venalaridagi trombozni o'tkazgan odamlarda uchraydi.
- Yuklama paytida tizza yoki oyoq panjasidagi og'riq ko'pincha bo'g'imlar va paylar bilan bog'liq.
- Faqat o'tirganda yoki oldinga engashganda o'tadigan oyoq og'rig'i bel umurtqasi muammolarida uchraydi.
Bunday hollarda og'riqqa qaramay zo'r berib yurish emas, shifokor ko'rigi kerak. Qabulda oyoq panjasidagi tomir urishini tekshiraman va venalarning dupleks UZIsini o'tkazaman; og'riq arteriya, bo'g'im yoki umurtqa bilan bog'liq bo'lishi mumkin bo'lsa, keyin qanday tekshiruv va qaysi mutaxassis kerakligini aytaman.
Qachon shifokorga shoshilinch murojaat qilish kerak
Quyidagi belgilar paydo bo'lsa, sayrni to'xtating va yordam so'rashni kechiktirmang.
- Bir oyoqda to'satdan og'riq va shish, boldir qattiqlashgan, issiq, teri rangi o'zgargan: chuqur venalar trombozini o'sha kuniyoq istisno qilish kerak.
- Teri osti venasi bo'ylab qizarish va ip kabi qattiq, og'riqli bo'rtma — tromboflebit belgisi: 24 soat ichida ko'rik va butun oyoq UZIsi kerak, qattiqlashgan joy tizza yoki chov tomon ko'tarilsa, o'sha kuniyoq. Bu joyni isitmang va uqalamang.
- To'satdan hansirash, ko'krakda og'riq, qon aralash yo'tal, yurak tez urishi: darhol tez yordam chaqiring (103).
- Kuchli og'riq, uvishish yoki holsizlik bilan birga sovuq, oqarib ketgan oyoq panjasi arterial qon oqimining o'tkir buzilishi bo'lishi mumkin: tez yordam chaqiring.
- Varikoz venadan qon ketsa, yoting, oyoqni yurak sathidan baland ko'taring, joyni toza mato bilan qattiq bosing va qo'yib yubormasdan tez yordam chaqiring (103).
Xavotirli belgilar bo'lmasa-yu, venalar bezovta qilsa, venalar UZIsidan boshlang: u oyoqlarga qanday yuklama berish mumkinligini ko'rsatadi. Qabulga +998 99 883-93-21 raqamiga qo'ng'iroq qilib yozilishingiz mumkin, dushanbadan shanbagacha, 8:00 dan 20:00 gacha.
Xulosa: varikozda qanday yurish kerak
Yuring. Varikozi bor ko'pchilik odamlar uchun yurish venalarning tabiiy nasosini ishga tushiradigan oddiy va xavfsiz yuklama. Uzoq vaqt qimirlamay tik turmang va o'tirmang, oyoq arteriyalari sog'lom bo'lsa, oyoqni ko'tarib dam oling. Agar og'riq aynan yurganda paydo bo'lib, tinch holatda o'tib ketsa, uni varikozdan deb o'ylamang, arteriyalarni tekshiring.
Ko'p beriladigan savollar
Varikozda ko'p yurish mumkinmi, piyoda yurish foydalimi?
Ha. Yurganda boldir mushaklari venalarni siqib, qonni yuqoriga haydaydi, shuning uchun dimlanish va kechki og'irlik odatda kamayadi. Yurish kengaygan venalarni yo'qotmaydi, lekin eng yaxshi kundalik yuklamalardan biri.
Varikozda yugurish yo'lakchasida yurish mumkinmi?
Mumkin. Venalar uchun yo'lakchada yurish ko'chadagi sayrdan farq qilmaydi, og'riq bo'lmasa, kichik qiyalik ham joiz. Mashg'ulotdan keyin qimirlamay turib qolmang, bir-ikki daqiqa sekin yurib turing.
Varikozda zinadan chiqish mumkinmi?
Ha, zinadan chiqish boldir mushaklarini yaxshi chiniqtiradi va oyoqlardagi qonning yurakka qaytishiga yordam beradi. Ko'pincha venalar emas, tizza, yurak yoki hansirash cheklov bo'ladi. Zinada ko'krakda og'riq yoki kuchli hansirash bo'lsa, kardiologga murojaat qiling.
Varikozda yurganda oyoq og'risa, bu nimani bildiradi?
Varikozning o'zi ko'proq tik turganda og'irlik beradi, yurganda esa oyoqlar odatda yengillashadi. Yurganda paydo bo'lib, qisqa to'xtashdan keyin o'tadigan boldir og'rig'i ko'pincha oyoq arteriyalarining torayishidan dalolat beradi. Bir oyoqda to'satdan og'riq va shish paydo bo'lsa, shoshilinch ko'rik kerak.
Varikozda oyoqni ko'tarib yotish mumkinmi?
Ha, kechqurun yoki uzoq tik turgandan keyin boldirlarni yurak sathidan biroz baland qo'yib yotish foydali: shish va og'irlik kamayadi. Bu dam olish, yurishning o'rnini bosmaydi. Agar oyoq ko'tarilganda panjalar oqarsa, muzlasa yoki ko'proq og'risa, bu arteriyalar torayishining belgisi bo'lishi mumkin. Bunday holda oyoqni ko'tarmang, shifokorga ko'rining.
Varikozda yotgan yaxshimi yoki yurgan?
Yurgan yaxshi, oyoqni ko'tarib yotish esa qisqa dam olish sifatida foydali. Uzoq to'shak rejimi boldir mushaklarini zaiflashtiradi va venalarda qon oqimini sekinlashtiradi. Eng yomoni soatlab qimirlamay tik turish yoki o'tirish.
Maqola ma'lumot xarakteriga ega va shifokor konsultatsiyasining o'rnini bosmaydi. Belgilar bo'lsa, mutaxassisga murojaat qiling.