Gormonal kontratseptivlar va venalar: nimani bilish kerak

Gormonal kontratseptivlar venoz xavfni bir xil darajada oshirmaydi. Estrogen saqlovchi kombinatsiyalangan vositalar qon ivish tizimiga ta'sir qilib, venoz tromboz ehtimolini oshirishi mumkin. Kontratseptivni ginekolog tanlaydi, flebolog esa venalar holati va tromboz xavfini baholashga yordam beradi.

Men qon-tomir jarrohligida 2019-yildan beri ishlayman. Qabulda ko'p eshitadigan savol: “Oyoqlarimda tomirlar ko'rinib qolgan, tabletkalarni davom ettirsam bo'ladimi?” Bunga faqat oyoqlarga qarab javob berib bo'lmaydi. Preparat turi, avval tromboz bo'lgani, oilaviy anamnez, chekish, vazn, yosh, homiladorlik va boshqa omillar birgalikda baholanadi.

Bu maqola ginekolog maslahatining o'rnini bosmaydi. Unda venoz xavf sabablari, e'tiborsiz qoldirmaslik kerak bo'lgan belgilar va venalarni qachon tekshirtirish kerakligi tushuntiriladi.

Qaysi kontratseptivlar venalarga ko'proq ta'sir qilishi mumkin?

Gormonal kontratseptsiya turlari turlicha. Venoz tromboemboliyalar nuqtai nazaridan eng ko'p muhokama qilinadigan guruh estrogen va progestin saqlovchi kombinatsiyalangan gormonal kontratseptivlardir (KOK). Ular tabletka, ayrim plastirlar yoki vaginal halqa shaklida bo'lishi mumkin.

Estrogen jigar faoliyati va qon ivish omillariga ta'sir qilishi mumkin. Natijada qonning ivishga moyilligi kuchayishi va organizmning tabiiy ivishga qarshi tizimlari muvozanati o'zgarishi ehtimoli bor. Shu sababli ayrim bemorlarda chuqur venalar trombozi yoki o'pka arteriyasi tromboemboliyasi xavfi ortadi.

Bu KOK qabul qilgan har bir ayolda tromboz bo'ladi degani emas. Aksariyat hollarda bunday asorat kuzatilmaydi. Ammo qo'shimcha xavf omillari bo'lsa, kam uchraydigan xavf ham muhim hisoblanadi. Preparatni mustaqil boshlash, almashtirish yoki qayta boshlashdan oldin anamnezni ginekolog bilan muhokama qilish kerak.

Faqat progestin saqlovchi usullar, bachadon ichki tizimlari, implantlar va gormonsiz kontratseptsiya variantlarining venoz xavf profili boshqacha bo'lishi mumkin. Siz uchun qaysi variant xavfsizroq yoki qulayroq ekanini ginekolog klinik vaziyatga qarab belgilaydi. “Venalarim bor, demak gormon umuman mumkin emas” degan xulosa ham, “o'zimni yaxshi his qilyapman, tekshiruv kerak emas” degan yondashuv ham har doim to'g'ri emas.

Venoz tromboz xavfi kimlarda yuqoriroq bo'ladi?

Bir omilning o'zi doim ham qarorni belgilamaydi. Xavf omillari yig'indida baholanadi. Quyidagi holatlarda kontratseptsiya masalasini ginekolog bilan batafsil muhokama qilish kerak:

• Oldin chuqur venalar trombozi yoki o'pka arteriyasi tromboemboliyasi bo'lgan bo'lsa.
• Qarindoshlarda aniq sababsiz yoki yoshligida tromboz kuzatilgan bo'lsa.
• Tasdiqlangan trombofiliya bo'lsa yoki unga asosli shubha mavjud bo'lsa.
• Oyoqlarda varikoz belgilari bilan birga chekish, 35 yoshdan katta bo'lish, ortiqcha vazn yoki uzoq harakatsizlik bo'lsa.
• Yaqinda katta operatsiya, og'ir jarohat, uzoq muddat yotib davolanish yoki uzoq safar rejalashtirilgan bo'lsa.
• Homiladorlikdan keyingi davrda bo'lsangiz.
• Faol onkologik kasallik yoki qon ivishiga ta'sir qiluvchi boshqa jiddiy holatlar bo'lsa.

Varikoz venalarning o'zi har doim chuqur venalar trombozini anglatmaydi. Shunga qaramay, oyoqlarda kengaygan venalar, og'irlik, shish yoki teri o'zgarishlari bo'lsa, ularni faqat kosmetik muammo deb qoldirmaslik kerak. Varikoz kasalligi yuzaki venalardagi qopqoqchalar faoliyati buzilishi bilan bog'liq bo'lishi mumkin. Uning darajasi va chuqur venalar o'tkazuvchanligi tekshiruv orqali aniqlanadi.

Chekish va estrogenli kontratseptivlar kombinatsiyasi ham jiddiy muhokamani talab qiladi. Chekish qon-tomir tizimiga salbiy ta'sir qiladi, yosh ortishi bilan bu masala yanada muhimlashadi. Shifokorga chekish haqida ochiq ayting. Bu ma'lumot xavfni to'g'ri baholash uchun kerak.

Muhim eslatma: varikoz, oyoqdagi “yulduzchalar” yoki og'riq tromboz tashxisi emas. Trombozni faqat simptomlar yoki tashqi ko'rinish asosida tasdiqlab ham, inkor qilib ham bo'lmaydi.

Qachon venalar UZIsi kerak bo'ladi?

Venalar ultratovush tekshiruvi, odatda duplex skanerlash deb ataladigan UZI, qon oqimi va venalar tuzilishini baholashga yordam beradi. Men bu tekshiruvni gormonal kontratseptiv boshlamoqchi bo'lgan har bir ayolga avtomatik tavsiya qilmayman. UZI uchun klinik asos bo'lishi kerak.

Venalar UZIsi quyidagi holatlarda ayniqsa foydali bo'lishi mumkin:

• Bir oyoqda to'satdan yoki kuchayib borayotgan shish paydo bo'lsa.
• Boldir yoki son sohasida yangi og'riq, bosganda sezuvchanlik yoki taranglik yuzaga kelsa.
• Bir oyoq ikkinchisiga qaraganda issiqroq, qizaribroq yoki sezilarli kattaroq ko'rinsa.
• Kengaygan venalar, doimiy shish yoki kun oxirida kuchayadigan og'irlik kabi surunkali venoz belgilar bo'lsa.
• Avval tromboz bo'lgan, trombofiliya aniqlangan yoki oilaviy anamnez xavotirli bo'lsa.
• Ginekolog kontratseptsiya tanlashdan oldin venoz holat bo'yicha flebolog xulosasini so'rasa.

Oyoqlardagi og'irlik hissi va charchoq ko'pincha kechga yaqin kuchayadi, ammo ular faqat venoz kasallikka xos emas. Oyoqlarning shishi yurak, buyrak, endokrin tizim, dorilar yoki boshqa sabablar bilan ham bog'liq bo'lishi mumkin. Shuning uchun UZI natijasini shikoyatlar va umumiy tibbiy holatdan ajratib talqin qilish noto'g'ri.

Bir tomonlama to'satdan shish va og'riq, nafas qisishi, ko'krakda og'riq, hushdan ketish yoki qon tupurish kuzatilsa, rejalashtirilgan qabulni kutmang. Bu belgilar shoshilinch tibbiy baholashni talab qilishi mumkin.

Ginekolog va flebolog nimani baholaydi?

Kontratseptiv tanlashda ginekologning roli asosiy. U homiladorlikdan saqlanish ehtiyoji, hayz sikli, ginekologik anamnez, hamroh kasalliklar va preparatga qarshi ko'rsatmalarni baholaydi.

Flebolog venoz tizim bo'yicha quyidagi savollarga aniqlik kiritadi: tromboz alomatlari bormi, yuzaki yoki chuqur venalarda muammo ehtimoli qanday, UZI kerakmi, mavjud venoz kasallik rejalashtirilgan davolashga ta'sir qiladimi.

Qabulga tayyorlanishda quyidagi ma'lumotlarni yozib qo'yish foydali:

• Hozir yoki ilgari qabul qilgan kontratseptivning nomi va shakli.
• Tromboz, o'pka emboliyasi, varikoz yoki venalar operatsiyasi haqidagi shaxsiy ma'lumotlar.
• Yaqin qarindoshlardagi tromboz holatlari.
• Chekish, surunkali kasalliklar va muntazam qabul qilinadigan dorilar.
• Homiladorliklar, tug'ruqlar, tushishlar va tug'ruqdan keyingi davr bilan bog'liq muhim holatlar.
• Oyoqdagi shish, og'riq, tortishish, qichishish, teri rangining o'zgarishi yoki ko'rinadigan venalar qachondan boshlanganligi.

Ba'zan qon ivishi bo'yicha tahlillar yoki genetik tekshiruvlar haqida savol tug'iladi. Ularni hamma uchun profilaktika maqsadida topshirish shart emas. Qaysi tahlil qarorga ta'sir qilishini ginekolog, zarur bo'lsa gematolog va flebolog anamnezga qarab belgilaydi. Tasodifiy tahlil natijasini mustaqil talqin qilish ortiqcha xavotir yoki noto'g'ri qarorga olib kelishi mumkin.

Varikoz yoki tomir yulduzchalari bo'lsa, kontratseptivni to'xtatish kerakmi?

Bunday qarorni o'zingiz qabul qilmang. Kontratseptivni birdan to'xtatish rejasiz homiladorlik xavfini yuzaga keltirishi mumkin. Davom ettirish esa ayrim vaziyatlarda qayta baholashni talab qiladi. To'g'ri yo'l preparatni buyurgan ginekolog bilan tezroq bog'lanish va zarur bo'lsa venoz ko'rikdan o'tishdir.

Tomir yulduzchalari ko'pincha mayda yuzaki tomirlarning kengayishidir. Ular chuqur venalar tromboziga teng emas. Biroq ularning mavjudligi tashqi ko'rinish va ayrim hollarda venoz muammoni baholashga sabab bo'lishi mumkin. Tomir yulduzchalari uchun CLaCS usulida teri orqali lazer va oziqlantiruvchi venaga sklerozant qo'llanadi. Bu muolaja kontratseptsiya xavfini baholash o'rnini bosmaydi.

Agar tekshiruvda varikoz kasalligi aniqlansa, davolash taktikasi alohida belgilanadi. Holatga qarab kuzatuv, turmush tarzi bo'yicha tavsiyalar, kompression vositalar, skleroterapiya, mini-flebektomiya yoki endovenoz lazer koagulyatsiyasi muhokama qilinishi mumkin. Men Evlkni Biolitec lazeri bilan, skleroterapiyani mikro va ko'pikli Echo-Foam usullarida, CLaCS hamda mini-flebektomiyani bajaraman. Qaysi usul kerakligi UZI va ko'rikdan keyin aniqlanadi. Hech bir muolaja barcha bemorlar uchun bir xil emas.

Kundalik hayotda venoz xavfni qanday kamaytirish mumkin?

Kontratseptiv o'rniga turmush tarzi choralarini qo'yib bo'lmaydi, ammo ular venoz salomatlik uchun foydali. Ayniqsa o'tirgan ish, tez-tez safar yoki varikozga moyillik bo'lsa, quyidagilarni odatga aylantirish mumkin:

• Uzoq vaqt bir holatda o'tirmaslik yoki tik turmaslik; imkon qadar vaqti-vaqti bilan yurib turish.
• Safarda oyoq panjalarini harakatlantirish, suv ichish va harakatsizlikni kamaytirish.
• Shifokor tavsiyasisiz “qonni suyultiruvchi” dori, aspirin yoki biologik qo'shimchalarni boshlamaslik.
• Chekishni tashlash masalasini tibbiy yordam bilan ko'rib chiqish.
• Vazn, jismoniy faollik va surunkali kasalliklarni nazorat qilish.
• Kompression trikotajni “hamma uchun foydali” degan qarash bilan emas, o'lchami va ko'rsatmasi baholangandan keyin tanlash.

Amaliy xulosa: estrogenli kontratseptivni boshlash yoki almashtirishdan oldin shaxsiy tromboz xavfingizni ginekolog bilan muhokama qiling. Oyoqlarda shubhali belgilar, avvalgi tromboz yoki yaqqol venoz muammo bo'lsa, flebolog ko'rigi va UZI qaror qabul qilishga yordam beradi. Qabulni rejalashtirish uchun M-Clinic'ga +998 99 883-93-21 raqami orqali murojaat qilish mumkin.

Maqola ma'lumot xarakteriga ega va shifokor konsultatsiyasining o'rnini bosmaydi. Belgilar bo'lsa, mutaxassisga murojaat qiling.